​

 

HISTORIA

RODU ŁAGUNÓW

 

Łagunowie h. Grzymała nazwisko wzięli od wsi Łagony w północnym Mazowszu. W 1478 r. Stanisław i Jan synowie Piotra Łaguny kupili część Ślasów. Wg „Słownika historyczno-geograficznego ziem polskich w średniowieczu osada Ślasy leżała w dawnej parafii Raszyniec na Mazowszu. W XVI w. Łagunowie byli w ziemi różańskiej, a w XVII w. w ziemi różańskiej, zakroczymskiej, ciechanowskiej i drohickiej. Około 1670 r. Stefan Łaguna h. Grzymała z ziemi ciechanowskiej osiadł wraz z żoną Marianną z Łepkowskich w Grędach Stawianach w par. wąsoskiej ziemi wizkiej, dając początek rodowi Łagunów w powiecie wąsoskim. Wieś Grędy Stawiane wraz z wsiami Grędy, Grędy Michały, Grędy Możdzenie, Grędy Pasichy, Modzele Bielino powstały z rozpadu wsi Grędzice którą książę Władysław I w dniu 15.07.1441 r. sprzedał Daćbogowi z Bielina h. Junosza. Wieś Grędzice powstała z nadania księcia Janusza I w dniu 18.03.1425 r. braciom Stanisławowi, Mikołajowi i Jurandowi, synom Jana z Wrzącej i Solca, 10 włók nad rzeczką Gręską i rok później dodania im 10 włók wraz z brzegami Gręski i jej dopływu Łubianki.

 

 LINIA STEFANA ŁAGUNY 

 

Stefan Łaguna pozostawał w związku małżeńskim z Marianną Łepkowską.

W 1666 r. Stefan Łaguna z żoną Marianną Łepkowską otrzymał glejt królewski do sprawy z Jeziorkowską,

W 1669 r. Stefan Łaguna podpisał elekcję króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego z ziemią ciechanowską.

                  Z tą ziemią na króla Michała głosowali też Adam, Andrzej, Karol, i Marcin Łagunowie.

                  Z ziemią ciechanowską w 1632 r. podpisał elekcję Władysława IV Wazy, Wojciech Łaguna.

W 1671 r. Stefan Łaguna - posiadacz wójtostwa  wąsoskiego. Przedstawiciele kolejnych pokoleń Łagunów

                  z Grędów Stawianych przez ponad 100 lat, od chwili osiedlenia w ziemi wąsoskiej do III rozbioru Polski,   

                  dzierżyli dożywotnio wójtostwo wąsoskie.

W 1674 r. Stefan Łaguna podpisał elekcję króla Jana III Sobieskiego.

W 1676 r. Stefan Łaguna posiadał włóki Szwelczyn (obecnie w granicach Wąsosza).

W 1690 r. Marianna Łepkowska wdowa po Stefanie Łagunie i Wojciechu Łempickim w imieniu swych synów

                  Wojciecha Łaguny i Andrzeja Łempickiego oskarżała Daniela Zakrzewskiego, superintendenta dóbr

                  Szczuczyna o najazd na Szwelczyn i zranienie jej. Drugi mąż Marianny z Łepkowskich, Wojciech Łempicki

                  był wdowcem po Mariannie z Krasińskich.

  

 1 Marcianna  c. Stefana 

​

- <1703 r. poślubiła Jana Chojnowskiego, syna właścicieli dóbr Ciemianka. W 1712 r. Jan jest wspominany jako komornik wiski, dziedzic dóbr Ciemianki i Modzel w pow. wąsoskim. W ich małżeństwie Jana i Marcianny Chojnowskich ur. się co najmniej 5 dzieci: 3 w Modzelach i 2 w Ciemiance. Ich syn Tomasz pozostawił dwóch synów: Wojciecha i Tomasza.

 Tomasza (ojca i syna) nie znajdujemy w dostępnych księgach metrykalnych. Synem Tomasza, a wnukiem Jana, mógł być komornik ziemski wizki 1754, burgrabia grodzki wąsoski, podstarosta i sędzia grodzki wąsoski (1767 r.), Franciszek Chojnowski, którego dzieci rodziły się w Ciemiance (więcej patrz Historia rodu Chojnowskich).

​

 2 Wojciech  s. Stefana

​

- 1697 r. głosował z ziemią wizką za wyborem Augusta II Mocnego na króla Polski. W 1699 r. poślubił w Grabowie Marciannę Skrodzką, ur. w Skrodzie Wielkiej.

 

2.1 Stefan (1719-1762) s. Wojciecha

​

W 1733 r. głosował z województwem mazowieckim za wyborem Stanisława Leszczyńskiego na króla Polski.

W 1737 r. poślubił w Miastkowie Franciszkę Zaruską (* Drogoszewo par. Miastkowo +1763).             

W 1739 r. dziedzic na Stawianach. Regent wąsoski, sędzia grodzki wąsoski,

W 1752 r. mianowany miecznikiem wizkim.

  

W małżeństwie Stefana Łaguny i Franciszki z Zaruskich urodziło się w Stawianach par. Wąsosz co najmniej 7 dzieci. Rodziny założyli:

Jakub, Wojciech, Marcin i Tomasz

​

2.1.1 Jakub (1741-1776) s. Stefana

​

dwa razy stawał na ślubnym kobiercu:

- w 1764 r. poślubił w Grabowie Katarzynę Szymanowską (1744-1764), ur. Surałach (+Szwelczyn ), c. Andrzeja i Anny z Bagińskich. Przed 1772 r. poślubił Krystynę Bagińską (1725-1805). Po śmierci Jakuba, Krystyna w 1777 r. poślubiła w Wąsoszu Piotra Konopkę, ur. w Konopkach p. Grabowo. Urodzona w małżeństwie Jakuba i Krystyny, Marianna Łaguna

(1773-1813) w 1788 r. poślubiła w Wąsoszu Antoniego Łempickiego (1745-1812), ur. w Sokołach (+Szwelczyn), s. Leona i Eleonory z Pomianów. Dzieci 4 ur. na Szwelczynie.

​

2.1.2 Wojciech (1745-1814) s. Stefana

​

- w 1769 r. poślubił w Grajewie Mariannę Rydzewską (1738-1799), ur. w Kurejwie p. Grajewo (+Stawiane), c. Stanisława i Magdaleny z Drozdowskich.  Osiedli w Stawianach, gdzie ur. się co najmniej 5 ich dzieci. Rodziny założyli:

 

- Petronella (1770-1826) w 1795 r. poślubiła w Wąsoszu Konrada Górskiego (1744-1830). Dzieci 9 ur. w Kielianach.

​

- Aniela (? -1839) w 1808 r. poślubiła w Wąsoszu wd. Wiktora Filipkowskiego (1755-1833), */+ Gromadzyn Stary p. Kolno. Dziecvi 3 ur. w Gromadzynie.

​

- Katarzyna (1785- ?) w 1814 r. poślubiła w Wąsoszu Jana Grądzkiego (1781- ?), ur. w Grozimach, s. Mikołaja i Marianny z Suchodolskich. Dzieci 3 ur. w Stawianach.

​

- Piotr (1779-1812) w 1809 r. poślubił w Rajgrodzie Franciszkę Rybińską (1793-1835), ur. w Pieńczykowie (+Łabędnik p. Rajgród), c. Makarego i Anny ze Skuzów. Dzieci 2 ur. w Stawianach. Owdowiała Franciszka w 1815 r. poślubiła w Rajgrodzie Piotra Toczyłowskiego s. Stanisława i Rozalii z Dziekońskich.

 

2.1.3 Marcin (1761-1811) s. Stefana

​

- w 1785 r. poślubił w Białaszewie Franciszkę Łoszewską (1767-1824), ur. w Łoszewie. p. Białaszewo (+Stawiane), c. Tomasza i Konstancji z Danowskich. Brak danych co do rozwoju tej rodziny.

 

2.1.4 Tomasz (1750-1803) s. Stefana

 

- <1786 r. poślubił Konstancję Truszkowską (1772-1842). Osiedli w Stawianach par. Wąsosz, gdzie ur. się co najmniej 9 ich dzieci.​​​​​ Synowie Tomasza i Konstancji Łagunów: Jan Chrzciciel (osiadły w Boguszach), Józef Karol (osiadły w Stawianach) i Franciszek Ksawery ( osiadły w Stawianach) wywiedli się ze szlachectwa w Królestwie Polskim w 1837 r.

​

Z dzieci Tomasza rodziny założyli:​

​

2.1.4.1 Jan (1789-1863) s. Tomasza

dwa razy stawał na ślubnym kobiercu:

- w 1816 r. poślubił w Grajewie Ludwikę Szymanowską (1788- ?), ur. Boguszach p. Grajewo.

-  <1828 r. poślubił Bogumiłę Karpowicz. Dzieci 5 ur. w Boguszach. Z tych Józefa (1829- ?), w 1853 r. poślubiła w Grajewie Antoniego Szymanowskiego (1833- ?), ur. w Kielianach, s. Ignacego i Ewy z Rawów. Dzieci 7 ur. w Kielianach, Boguszach.

 

2.1.4.2 Katarzyna (1793- ?) c. Tomasza

- w 1817 r. poślubiła w Wąsoszu Pawła Świderskiego (1795- ?), ur. w Gutach p. Grabowo, s. Jakuba i Klary z Grzymałów.

 

2.1.4.3 Aniela (1799- ?) c. Tomasza

- w 1824 r. poślubiła w Wąsoszu Antoniego Konopkę (1803- ?), ur. w Konopkach Monetach p. Grabowo, s. Wojciecha i Rozalii z Rudzkich. Dzieci 8 ur. w Konopkach Monetach.

​

2.1.4.4 Józef (1787-1863) s. Tomasza

dwa razy stawał w Wąsoszu na ślubnym kobiercu:

- w 1818 r. poślubił Mariannę Godlewską (1796-1829), ur. w Konopkach (+Stawiane), c. Jana i Ewy z Mościckich. Dzieci 7 ur. w Stawianach.

- w 1829 r. poślubił Franciszkę Wojsław (1805-1969), ur. w Wojsławach (+Pasichy), c. Wawrzyńca i Maria. z Rydzewskich. Dzieci 9 ur. w Stawianach.

​

2.1.4.4. 1 Kazimierz Łaguna (1820- ?) syn Józefa i Marianny z Godlewskich, rządca folwarku w Lubieniu na Kujawach

- w 1851 r. poślubił w Lubieniu Kujawskim Józefę Dominikowską c. Kazimierza i Rozalii z Pajewskich. Dzieci 3 ur. w Lubieniu. Z tych Józefa (1843-1892) poślubiła Ksawerego Drojeckiego (1833-1906), s, Faustyna i Anieli. W ich związku ur. się 11 dzieci.

​

2.1.4.4. 2 Jakub Łaguna (1841- ?) syn Józefa i Franciszki z Wojsławów, dwa razy stawał w Rajgrodzie na ślubnym kobiercu:

- w 1872 r. poślubił Józefę Piotrowską (1853-1887), */+ w Żrobkach p. Rajgród, c. Józefa i Anny z Sulewskich. Dzieci 7 ur. w Żrobkach.

- w 1887 r. poślubił Franciszkę Toczyłowską (1850-1913), ur. w Kukowie (+Żrobki), c. Pawła i Magdaleny z Niedźwieckich. Dzieci 4 ur. w Żrobkach.

Dzieci Jakuba, które założyły rodziny:

​

Marianna (1875- ?) w 1895 r. poślubiła w Rajgrodzie Władysława Wiewiórowskiego (1870- ?), ur. w Barszczach p. Rajgród, s. Józefa i Józefy z Kizinkiewiczów.

​

Adela (1880- ?) w 1901 r. poślubiła w Rajgrodzie Stanisława Grzybowskiego (1870- ?), ur. w Żrobkach, s. Kazimierza i Maria. z Wierzbickich. Dzieci 9 ur. w Żrobkach.

​

Hipolit (1888- ?) w 1913 r. poślubił w Wąsoszu Stanisławę Danowską (1891- ?), ur. w Sulewie Kownatach, c. Kazimierza i Michaliny z Zalewskich. Dzieci 6 ur. w Sulewie Kownatach, Żrobkach.

​

Tomasz (1892- ?) w 1923 r. poślubił w Rajgrodzie Jadwigę Lenczewską (1904- ?), ur. w Kukowie, c. Jana i Józefy z Kozikowskich.

​

Józef (1894-1984) w 1921 r. poślubił w Szczuczynie Zofię Konopka (1902-1993), */+ w Lipniku, c. Juliana i Rozalii z Kossakowskich. Dzieci 3 ur. w Lipniku.

​

2.1.4.5  Franciszek (1802-1888) s. Tomasza

- w 1829 r. poślubił w Białaszewie Karolinę Modzelewską (1806-1889), ur. w Modzelach Wądołowie (+Stawiane), c. Tomasza i Magdaleny z Grzybowskich. Osiedli w Stawianach, gdzie ur. się co najmniej 8 ich dzieci. Rodziny założyli:

​

2.1.4.5. 1 Karolina (1829- ?) w 1850 r. poślubiła w Wąsoszu Konstantego Truszkowskiego (1829- ?), ur. w Czarnowie, s. Józefa i Agnieszki z Godlewskich. Dzieci 12 ur. w Czarnowie.

 

2.1.4.5. 2 Maciej (1838- ?) w 1861 r. poślubił w Wąsoszu Józefę Niecikowską (1834-1903), ur. w Suwałkach (+Kędziorowo), Idziego i Izabelli z Łazarskich.

 

2.1.4.5. 3 Ludwik (1840- ?) w 1870 r. poślubił w Niedźwiadnej Paulinę Tyszka (1835-1904), ur. w Czarnowie (+ Kurki p. Niedźwiadna), c. Józefa i Teresy z Kołakowskich. Dzieci 3 ur. w Kurkach.

 

2.1.4.5. 4 Wincenty (1836- ?) w 1872 r. poślubił w Grabowie Magdalenę Rutkowską (1841-1934), ur. w Kamińskich (+Stawiane), c. Ksawerego i Magdaleny z Godlewskich. Z 11-ga dzieci Wincentego ur. w Stawianach rodziny założyli:

​

Stanisława (1874-1940) w 1893 r. poślubiła w Wąsoszu Stanisława Karwowskiego (1873-1932), */+ w Zaborowie, s. Kazimierza i Pauliny z Grabowskich. Dzieci 8 ur. w Zaborowie.

​

Jan (1875-1946) w 1912 r. poślubił w Wąsoszu Antoninę Filipkowską (1894-1972), ur. w Kolnie (+Stawiane), c. Pawła i Agrypiny z Zakrzewskich. Dzieci 3 ur. w Stawianach.

​

Władysław (1888-1951) w 1917 r. poślubił w Wąsoszu Władysławę Świderską (1896-1988), Sulewie Prusach (+Stawiane), c. Kajetana i Józefy z Modzelewskich. Dzieci 6 ur. w Stawianach.

​

2.1.4.5. 5  J​ózef (1831- ?)

dwa razy stawał na ślubnym kobiercu

- w 1851 r. poślubił w Wąsoszu wdowę po Franciszku Łempickim, Katarzynę Barwikowską (1813-1861), ur. w Warszawie (+Koniecki), c. Rocha i Rozalii z Błockich.

- w 1865 r. poślubił w Grabowie Rozalię Dobrzycką (1835-1906), ur. w Skrodzie Wielkiej (+Kędziorowo), c. Franciszka i Karoliny z Karwowskich. Dzieci 3 ur. w Borzymach p. Grabowo.

Z dzieci Józefa rodzinę założył Piotr (1868-1950) poślubiając

- w 1891 r. w Zawadach Juliannę Chludzińską (1868-1935), ur. w Chludniach p. Mały Płock (+Kędziorowo), c. Stanisława i Anny z Cwalinów. Piotr i Julianna Łagunowie po ślubie zamieszkali w Rudnikach par. Zawady, a przed 1903 r. osiedli w Kędziorowie par. Wąsosz. W 1-ej połowie XVI w. na 4 włókach wójtowskich i 6 włókach pustych po wymarłych chłopach powstał w Kędziorowie folwark starostwa wiskiego. W okresie zaborów dochody z folwarku czerpali urzędnicy carscy, np. w 1867 r. car nadał folwark dyrektorowi Wydziału Komisji Skarbowej Mikołajowi Siemionowowi. Łagunowie początkowo trzymali w dzierżawie, a następnie wykupili część folwarku. Piotr i Julianna Łagunowie spoczywają na cmentarzu parafialnym w Wąsoszu (opis grobu patrz zakładka Cmentarz). Dzieci 7 ur. w Rudnikach, Zawadach, Kędziorowie. Wszyscy założyli rodziny:

​

Marianna (1892-1955)

- w 1912 r. poślubiła w Wąsoszu Leonarda Zalewskiego (1881- ?), ur. w Zalesiu, s. Leopolda i Balbiny z Sulewskich. Dzieci 3 ur. w Pasichach, Kędziorowie, Żebrach.

​

Stanisława (1897- ?)

- w 1916 r. poślubiła w Wąsoszu Dominika Zalewskiego (1898-1970), ur. w Zalesiu (+Szczuczyn), s. Leopolda i Balbiny z Sulewskich. Dzieci 2 ur. w Kędziorowie.

​

Józef (1894- ?)

- w 1925 r. poślubił w Wąsoszu Augustynę Cwalińską (1906- ?), ur. w Grozimach, c. Józefa i Władysławy z Grądzkich. Dzieci 3 ur. w Kędziorowie. Z tych Stanisław absolwent WSR w Olsztynie. Profesor nauk rolniczych.

​

Konstancja (1903- ?)

- w 1928 r. poślubiła w Wąsoszu Aleksandra Wnuszyńskiego (1890- ?), ur. w Ołdakach p. Goniądz, s. Józefa i Walerii z Kramkowskich.

​

Henryk (1907-1989)

- w 1929 r. poślubił w Bargłowie Kościelnym Jadwigę Sobolewską (1907-2004), ur. w Tajenku, c. Józefa i Marianny z Wolskich. Dzieci 2 ur. w Radziłowie.

​

Aleksandra (1916-2012)

-w 1947 r. poślubiła w Wąsoszu Andrzeja Brzozowskiego (1921-2011), ur. w Zalesiu, (+Kędziorowo), s. Leopolda i Aleksandry z Zalewskich. Zmarli w Kędziorowie jako bezdzietni.

 

Piotr (1905-1941)

- w 1935 r. poślubił w Poznaniu Wandę Pytaszyńską (1910- ?), ur. w Tłokinii pow. Kalisz, c. Ignacego i Marii. Dzieci 2 ur. w Poznaniu. 

​​​

 Piotr Łaguna s. Piotra i Julianny z Chludzińskich w 1920 r. jako niespełna 15-letni gimnazjalista (uczęszczał do gimnazjum prywatnego w Łomży) wziął udział (15.07.1920 – 15.11.1920) jako ochotnik w obrony zagrożonej Ojczyzny. Za czynny udział w walce z bolszewickim najeźdźcą został odznaczony Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918 – 1921. Egzamin maturalny Piotr Łaguna zdał w 1924 r. w Szkole Podchorążych Lotnictwa w Warszawie. W okresie 1925 - 1927 był słuchaczem Oficerskiej Szkoły Lotnictwa w Grudziądzu i Dęblinie, po ukończeniu której z dniem 13 IX 1927 r. otrzymał przydział do 31 Liniowej Eskadry Lotniczej w 3 Pułku Lotniczym w Poznaniu. W kwietniu 1934 r. Piotr Łaguna zostaje mianowany dowódcą 131 Eskadry Myśliwskiej. W listopadzie 1937 r. kpt. pil. Piotr Łaguna przeszedł na stanowisko dowódcy 32 Eskadry Liniowej z 3 Pułku Lotniczego z Poznania, pozostając na tym stanowisku do 15 X 1938 r. kiedy to został skierowany na kurs wstępny w Wyższej Szkole Lotniczej w Warszawie, po ukończenie którego w dniu 15 VI 1939 r. został przeniesiony z 3 Pułku Lotniczego (Poznań), do 1 Pułku Lotniczego (Warszawa). W lecie 1939 r. kpt. pil. Piotr Łaguna został mianowany oficerem nawigacyjno bombowym dywizjonu 215 (XV) w organizowanej brygadzie bombowej będącej w dyspozycji Naczelnego Wodza. Po kampanii wrześniowej 1939 r. przedostał się do Francji, gdzie pełnił funkcje:

 

- z-cy dowódcy (05-06.1940 r.), 1/145 dywizjonu myśliwskiego  „Warszawskiego”,

- dowódcy 1/145 dywizjonu myśliwskiego „Warszawskiego”.

 

Po kapitulacji Francji Piotr Łaguna przybył do Wielkiej Brytanii  gdzie w lotnictwie polskim był dowódcą:

 

- eskadry A w dywizjonie 302 (26.07.1940 - 5.12.1940),

- dywizjonu 302 (6.12.1940 – 28.05.1941)

- 1 Polskiego Skrzydła Myśliwskiego (1.06.1941 – 27.06.1941).

 

W czasie lotu bojowego w dniu 27 VI 1941 r. nad wybrzeżem  Francji w pobliżu Calais, „Spitfire” mjr pil. Piotra Łaguny został trafiony ogniem niemieckich działek przeciwlotniczych. Mjr Piotr Łaguna został pośmiertnie mianowany podpułkownikiem. Ppłk Piotr Łaguna został pochowany w pobliżu miejsca gdzie spadł z samolotem na cmentarzu Pihen-Les-Guines.

Za ofiarność i bohaterstwo odznaczony został orderem Virtuti Militari, 4 - krotnie Krzyżem Walecznych i wieloma odznaczeniami polskimi, francuskimi i angielskimi.

Piotr Łaguna pozostawił żonę Wandę z Pytaszyńskich i dwójkę dzieci; Ewę i Jana, których po wybuchu wojny jako rodzinę oficera polskiego władze państwowe ewakuowały na wschód Polski. Po napaści Sowietów na Polskę znaleźli się wśród deportowanych na Syberię. W 1941 r. z grupą dzieci i młodzieży deportowanych z kresów Polski w głąb ZSRR, poprzez Indie (spis 15.11.1943 r.) przedostali się do Australii (Więcej patrz zakładka T.RÓZNE).

​​​​

 ​​