HISTORIA
RODU ŁAGUNÓW
Łagunowie h. Grzymała nazwisko wzięli od wsi Łagony w północnym Mazowszu. W 1478 r. Stanisław i Jan synowie Piotra Łaguny kupili część Ślasów. Wg „Słownika historyczno-geograficznego ziem polskich w średniowieczu osada Ślasy leżała w dawnej parafii Raszyniec na Mazowszu. W XVI w. Łagunowie byli w ziemi różańskiej, a w XVII w. w ziemi różańskiej, zakroczymskiej, ciechanowskiej i drohickiej. Około 1670 r. Stefan Łaguna h. Grzymała z ziemi ciechanowskiej osiadł wraz z żoną Marianną z Łepkowskich w Grędach Stawianach w par. wąsoskiej ziemi wizkiej, dając początek rodowi Łagunów w powiecie wąsoskim. Wieś Grędy Stawiane wraz z wsiami Grędy, Grędy Michały, Grędy Możdzenie, Grędy Pasichy, Modzele Bielino powstały z rozpadu wsi Grędzice którą książę Władysław I w dniu 15.07.1441 r. sprzedał Daćbogowi z Bielina h. Junosza. Wieś Grędzice powstała z nadania księcia Janusza I w dniu 18.03.1425 r. braciom Stanisławowi, Mikołajowi i Jurandowi, synom Jana z Wrzącej i Solca, 10 włók nad rzeczką Gręską i rok później dodania im 10 włók wraz z brzegami Gręski i jej dopływu Łubianki.
A. LINIA STEFANA ŁAGUNY
Stefan Łaguna pozostawał w związku małżeńskim z Marianną Łepkowską.
W 1666 r. Stefan Łaguna z żoną Marianną Łepkowską otrzymał glejt królewski do sprawy z Jeziorkowską,
W 1669 r. Stefan Łaguna podpisał elekcję króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego z ziemią ciechanowską.
Z tą ziemią na króla Michała głosowali też Adam, Andrzej, Karol, i Marcin Łagunowie.
Z ziemią ciechanowską w 1632 r. podpisał elekcję Władysława IV Wazy, Wojciech Łaguna.
W 1671 r. Stefan Łaguna - posiadacz wójtostwa wąsoskiego. Przedstawiciele kolejnych pokoleń Łagunów
z Grędów Stawianych przez ponad 100 lat, od chwili osiedlenia w ziemi wąsoskiej do III rozbioru Polski,
dzierżyli dożywotnio wójtostwo wąsoskie.
W 1674 r. Stefan Łaguna podpisał elekcję króla Jana III Sobieskiego.
W 1676 r. Stefan Łaguna posiadał włóki Szwelczyn (obecnie w granicach Wąsosza).
W 1690 r. Marianna Łepkowska wdowa po Stefanie Łagunie i Wojciechu Łempickim w imieniu swych synów
Wojciecha Łaguny i Andrzeja Łempickiego oskarżała Daniela Zakrzewskiego, superintendenta dóbr
Szczuczyna o najazd na Szwelczyn i zranienie jej. Drugi mąż Marianny z Łepkowskich, Wojciech Łempicki
był wdowcem po Mariannie z Krasińskich.
1 Marcianna c. Stefana
- <1703 r. poślubiła Jana Chojnowskiego, syna właścicieli dóbr Ciemianka. W 1712 r. Jan jest wspominany jako komornik wiski, dziedzic dóbr Ciemianki i Modzel w pow. wąsoskim. W ich małżeństwie Jana i Marcianny Chojnowskich ur. się co najmniej 5 dzieci: 3 w Modzelach i 2 w Ciemiance. Ich syn Tomasz pozostawił dwóch synów: Wojciecha i Tomasza.
Tomasza (ojca i syna) nie znajdujemy w dostępnych księgach metrykalnych. Synem Tomasza, a wnukiem Jana, mógł być komornik ziemski wizki 1754, burgrabia grodzki wąsoski, podstarosta i sędzia grodzki wąsoski (1767 r.), Franciszek Chojnowski, którego dzieci rodziły się w Ciemiance.
2 Wojciech s. Stefana
- 1697 r. głosował z ziemią wizką za wyborem Augusta II Mocnego na króla Polski. W 1699 r. poślubił w Grabowie Marciannę Skrodzką, ur. w Skrodzie Wielkiej.
2.1 Stefan (1719-1762) s. Wojciecha
W 1733 r. głosował z województwem mazowieckim za wyborem Stanisława Leszczyńskiego na króla Polski.
W 1737 r. poślubił w Miastkowie Franciszkę Zaruską (* Drogoszewo par. Miastkowo +1763).
W 1739 r. dziedzic na Stawianach. Regent wąsoski, sędzia grodzki wąsoski,
W 1752 r. mianowany miecznikiem wizkim.
W małżeństwie Stefana Łaguny i Franciszki z Zaruskich urodziło się w Stawianach par. Wąsosz co najmniej 7 dzieci. Rodziny założyli:
Jakub, Wojciech, Marcin i Tomasz
2.1.1 Jakub (1741-1776) s. Stefana
dwa razy stawał na ślubnym kobiercu:
- w 1764 r. poślubił w Grabowie Katarzynę Szymanowską (1744-1764), ur. Surałach (+Szwelczyn ), c. Andrzeja i Anny z Bagińskich. Przed 1772 r. poślubił Krystynę Bagińską (1725-1805). Po śmierci Jakuba, Krystyna w 1777 r. poślubiła w Wąsoszu Piotra Konopkę, ur. w Konopkach p. Grabowo. Urodzona w małżeństwie Jakuba i Krystyny, Marianna Łaguna
(1773-1813) w 1788 r. poślubiła w Wąsoszu Antoniego Łempickiego (1745-1812), ur. w Sokołach (+Szwelczyn), s. Leona i Eleonory z Pomianów. Dzieci 4 ur. na Szwelczynie.
2.1.2 Wojciech (1745-1814) s. Stefana
- w 1769 r. poślubił w Grajewie Mariannę Rydzewską (1738-1799), ur. w Kurejwie p. Grajewo (+Stawiane), c. Stanisława i Magdaleny z Drozdowskich. Osiedli w Stawianach, gdzie ur. się co najmniej 5 ich dzieci. Rodziny założyli:
- Petronella (1770-1826) w 1795 r. poślubiła w Wąsoszu Konrada Górskiego (1744-1830). Dzieci 9 ur. w Kielianach.
- Aniela (? -1839) w 1808 r. poślubiła w Wąsoszu wd. Wiktora Filipkowskiego (1755-1833), */+ Gromadzyn Stary p. Kolno. Dziecvi 3 ur. w Gromadzynie.
- Katarzyna (1785- ?) w 1814 r. poślubiła w Wąsoszu Jana Grądzkiego (1781- ?), ur. w Grozimach, s. Mikołaja i Marianny z Suchodolskich. Dzieci 3 ur. w Stawianach.
- Piotr (1779-1812) w 1809 r. poślubił w Rajgrodzie Franciszkę Rybińską (1793-1835), ur. w Pieńczykowie (+Łabędnik p. Rajgród), c. Makarego i Anny ze Skuzów. Dzieci 2 ur. w Stawianach. Owdowiała Franciszka w 1815 r. poślubiła w Rajgrodzie Piotra Toczyłowskiego s. Stanisława i Rozalii z Dziekońskich. Brak danych co do potomstwa po Piotrze.
2.1.3 Marcin (1761-1811) s. Stefana
- w 1785 r. poślubił w Białaszewie Franciszkę Łoszewską (1767-1824), ur. w Łoszewie. p. Białaszewo (+Stawiane), c. Tomasza i Konstancji z Danowskich. Brak danych co do rozwoju tej rodziny.
2.1.4 Tomasz (1750-1803) s. Stefana
- <1786 r. poślubił Konstancję Truszkowską (1772-1842). Osiedli w Stawianach par. Wąsosz, gdzie ur. się co najmniej 9 ich dzieci. Synowie Tomasza i Konstancji Łagunów: Jan Chrzciciel (osiadły w Boguszach), Józef Karol (osiadły w Stawianach) i Franciszek Ksawery ( osiadły w Stawianach) wywiedli się ze szlachectwa w Królestwie Polskim w 1837 r.
2.1.4.1 Jan (1789-1863) s. Tomasza
dwa razy stawał na ślubnym kobiercu:
- w 1816 r. poślubił w Grajewie Ludwikę Szymanowską (1788- ?), ur. Boguszach p. Grajewo.
- <1828 r. poślubił Bogumiłę Karpowicz. Dzieci 5 ur. w Boguszach. Z tych Józefa (1829- ?), w 1853 r. poślubiła w Grajewie Antoniego Szymanowskiego (1833- ?), ur. w Kielianach, s. Ignacego i Ewy z Rawów. Dzieci 7 ur. w Kielianach, Boguszach.
2.1.4.2 Katarzyna (1793- ?) c. Tomasza
- w 1817 r. poślubiła w Wąsoszu Pawła Świderskiego (1795- ?), ur. w Gutach p. Grabowo, s. Jakuba i Klary z Grzymałów.
2.1.4.3 Aniela (1799- ?) c. Tomasza
- w 1824 r. poślubiła w Wąsoszu Antoniego Konopkę (1803- ?), ur. w Konopkach Monetach p. Grabowo, s. Wojciecha i Rozalii z Rudzkich. Dzieci 8 ur. w Konopkach Monetach.
2.1.4.4 Józef (1787-1863) s. Tomasza
dwa razy stawał w Wąsoszu na ślubnym kobiercu:
- w 1818 r. poślubił Mariannę Godlewską (1796-1829), ur. w Konopkach (+Stawiane), c. Jana i Ewy z Mościckich. Dzieci 7 ur. w Stawianach.
- w 1829 r. poślubił Franciszkę Wojsław (1805-1969), ur. w Wojsławach (+Pasichy), c. Wawrzyńca i Maria. z Rydzewskich. Dzieci 9 ur. w Stawianach.
Z dzieci Józefa rodziny założyli
Kazimierz i Jakub - patrz tabela 1A
2.1.4.5 Franciszek (1802-1888) s. Tomasza
- w 1829 r. poślubił w Białaszewie Karolinę Modzelewską (1806-1889), ur. w Modzelach Wądołowie (+Stawiane), c. Tomasza i Magdaleny z Grzybowskich. Osiedli w Stawianach, gdzie ur. się co najmniej 8 ich dzieci. Z dzieci Franciszka rodziny założyli
Karolina, Maciej, Ludwik, Wincenty -patrz tabela 2A
Józef - patrz tabela 3A
Piotr i Julianna Łagunowie (patrz tabela wyżej 3A) po ślubie zamieszkali w Rudnikach par. Zawady, a przed 1903 r. osiedli w Kędziorowie par. Wąsosz. W 1-ej połowie XVI w. na 4 włókach wójtowskich i 6 włókach pustych po wymarłych chłopach powstał w Kędziorowie folwark starostwa wiskiego. W okresie zaborów dochody z folwarku czerpali urzędnicy carscy, np. w 1867 r. car nadał folwark dyrektorowi Wydziału Komisji Skarbowej Mikołajowi Siemionowowi. Łagunowie początkowo trzymali w dzierżawie, a następnie wykupili część folwarku.
Syn Piotra i Julianny z Chludzińskich, Piotr w 1920 r. jako niespełna 15-letni gimnazjalista (uczęszczał do gimnazjum prywatnego w Łomży) wziął udział (15.07.1920 – 15.11.1920) jako ochotnik w obrony zagrożonej Ojczyzny. Za czynny udział w walce z bolszewickim najeźdźcą został odznaczony Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918 – 1921. Egzamin maturalny Piotr Łaguna zdał w 1924 r. w Szkole Podchorążych Lotnictwa w Warszawie. W okresie 1925 - 1927 był słuchaczem Oficerskiej Szkoły Lotnictwa w Grudziądzu i Dęblinie, po ukończeniu której z dniem 13 IX 1927 r. otrzymał przydział do 31 Liniowej Eskadry Lotniczej w 3 Pułku Lotniczym w Poznaniu. W kwietniu 1934 r. Piotr Łaguna zostaje mianowany dowódcą 131 Eskadry Myśliwskiej. W listopadzie 1937 r. kpt. pil. Piotr Łaguna przeszedł na stanowisko dowódcy 32 Eskadry Liniowej z 3 Pułku Lotniczego z Poznania, pozostając na tym stanowisku do 15 X 1938 r. kiedy to został skierowany na kurs wstępny w Wyższej Szkole Lotniczej w Warszawie, po ukończenie którego w dniu 15 VI 1939 r. został przeniesiony z 3 Pułku Lotniczego (Poznań), do 1 Pułku Lotniczego (Warszawa). W lecie 1939 r. kpt. pil. Piotr Łaguna został mianowany oficerem nawigacyjno bombowym dywizjonu 215 (XV) w organizowanej brygadzie bombowej będącej w dyspozycji Naczelnego Wodza. Po kampanii wrześniowej 1939 r. przedostał się do Francji, gdzie pełnił funkcje:
- z-cy dowódcy (05-06.1940 r.), 1/145 dywizjonu myśliwskiego „Warszawskiego”,
- dowódcy 1/145 dywizjonu myśliwskiego „Warszawskiego”.
Po kapitulacji Francji Piotr Łaguna przybył do Wielkiej Brytanii gdzie w lotnictwie polskim był dowódcą:
- eskadry A w dywizjonie 302 (26.07.1940 - 5.12.1940),
- dywizjonu 302 (6.12.1940 – 28.05.1941)
- 1 Polskiego Skrzydła Myśliwskiego (1.06.1941 – 27.06.1941).
W czasie lotu bojowego w dniu 27 VI 1941 r. nad wybrzeżem Francji w pobliżu Calais, „Spitfire” mjr pil. Piotra Łaguny został trafiony ogniem niemieckich działek przeciwlotniczych. Mjr Piotr Łaguna został pośmiertnie mianowany podpułkownikiem. Ppłk Piotr Łaguna został pochowany w pobliżu miejsca gdzie spadł z samolotem na cmentarzu Pihen-Les-Guines.
Za ofiarność i bohaterstwo odznaczony został orderem Virtuti Militari, 4 - krotnie Krzyżem Walecznych i wieloma odznaczeniami polskimi, francuskimi i angielskimi.
Piotr Łaguna pozostawił żonę Wandę z Pytaszyńskich i dwójkę dzieci; Ewę i Jana, których po wybuchu wojny jako rodzinę oficera polskiego władze państwowe ewakuowały na wschód Polski. Po napaści Sowietów na Polskę znaleźli się wśród deportowanych na Syberię. W 1941 r. z grupą dzieci i młodzieży deportowanych z kresów Polski w głąb ZSRR, poprzez Indie (spis 15.11.1943 r.) przedostali się do Australii.
Piotr i Julianna Łagunowie spoczywają na cmentarzu parafialnym w Wąsoszu. W epitafium upamiętniono ich syna Piotra.
B. LINIA PIOTRA ŁAGUNY
Piotr Łaguna (1796-1831) przed 1822 r. poślubił Ewę Grabowską z d. Lul (1792-1860), ur. w Prusach Wschodnich. W małżeństwie Piotra i Ewy ur. się w Kielianach syn Józef (1828-1887), który w 1852 r. poślubił w Słuczu Teresę Witkowską (1828-1891), ur. w Bęćkowie (+Czerwonki), c. Wawrzyńca i Konstancji z Sobolewskich. Dzieci 6 ur. w Mścichach, Bukowie, Siankowiznie, Słuczu. Józef i Teresa zmarli w Czerwonkach. Z ich dzieci rodziny założyli
- patrz tabela 1B
