top of page
O AUTORZE
Autor niniejszej strony internetowej, Adam Ostrowski ur. się w 1944 r. w Wąsoszu w rodzinie Aleksandra Ostrowskiego i Janiny z domu Jaśkowskiej. Edukację rozpoczął w Szkole Podstawowej w Wąsoszu, a następnie ukończył Technikum Łączności im. Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku. W 1963 roku osiedlił się w Giżycku, z którym związał na stałe swoje życie prywatne i zawodowe. W 1971 r. ukończył w trybie stacjonarno-zaocznym studia inżynierskie w Wyższej Szkole Inżynierskiej w Bydgoszczy (obecnie Politechnika Bydgoska), uzyskując tytuł inżyniera teletransmisji. Całe życie zawodowe poświęcił telekomunikacji, pracując przy rozwoju i modernizacji międzymiastowej sieci łączności. Brał udział w okresie cyfryzacji oraz wdrażania technologii światłowodowych. Z końcem 2003 r. przeszedł na emeryturę.
W 1975 roku zawarł związek małżeński z Anną Słuchocką, inżynierem rolnictwa. Wspólnie wychowali dwoje dzieci – Julitę, lekarza, oraz Pawła, specjalistę marketingu, zarządzania i logistyki. Są również dziadkami pięciorga wnuków.
Od wielu lat jego największą pasją pozostają historia i genealogia. Wolny czas poświęca rodzinie, lekturze książek historycznych, oraz rozwijaniu autorskiej strony internetowej, której celem jest popularyzowanie wiedzy o historii rodzinnej ziemi i pomoc w odkrywaniu własnych korzeni.
Jak mawiał Melchior Wańkowicz: „Nie podam ręki nikomu, kto nie wie, jak jego prababka z domu.”
To motto dobrze oddaje przekonanie autora, że znajomość historii własnej rodziny jest ważnym elementem tożsamości i dziedzictwa.
WSTĘP
do strony "WĄSOSZ nad WISSĄ"
Strona "Wąsosz nad Wissą" poświęcona jest głównie historii Wąsosza leżącego nad rzeką Wissą, prawym dopływie Biebrzy, oraz życiu mieszczan wąsoskich i rodów szlacheckich zamieszkujących dawny powiat wąsoski. Wąsosz, obecnie siedziba władz gminy Wąsosz w woj. podlaskim, dawniej była miastem i siedzibą powiatu leżącego w granicach północno-wschodniego Mazowsza.Początek osadnictwu w miejscu przyszłego miasta Wąsosza dał Jakub z Mamina zostając w dniu 30.05.1425 r. pierwszym posiadaczem gruntów położonych przy ujściu Gręski do Wissy, gdzie przebiegał główny trakt handlowy wiodący z Mazowsza na Litwę z odgałęzieniem do Prus. Jakub z Mamina grunta te w 1428 r. sprzedał mierniczemu księcia mazowieckiego Janusza I, Jaśkowi z Roman, który od dnia 12.10.1425 r. był posiadaczem 20 włók ziemi położonych przy ujściu Skiejtowstoku do Wissy i to on rozpoczął organizację osady. Zbudował dwór i osadzał kmieci. W dniu 13.05.1436 r. Wąsosz uzyskał prawa miejskie na mocy przywileju księcia mazowieckiego Władysława I. Jaśko Roman za grunta (30 włók) włączone w posiadłości Wąsosza, otrzymał od księcia w dn. 27.02.1437 r. 40 włók zw. Glinki, gdzie się osiedlił. Książę Władysław I zbudował w Wąsoszu zamek książęcy i kościół parafialny. Od 1471 r. Wąsosz stał się centrum nowopowstałego powiatu wąsoskiego, drugiego po powiecie wiskim w ziemi wiskiej. W Wąsoszu rozpoczęły działalność sądy grodzkie i ziemskie, odbywały się targi i jarmarki, przyjeżdżali kupcy mazowieccy, pruscy i litewscy. Wąsosz stał się ruchliwym handlowo – rzemieślniczym miastem. Okres największej świetności Wąsosz przeżywał za ostatnich książąt mazowieckich i trwał do wybuchu wojen polsko – szwedzkich, kiedy to zaznaczył się upadek ekonomiczny Wąsosza. Trzeci rozbiór Polski przyniósł likwidację powiatu wąsoskiego, a po upadku Powstania Styczniowego Wąsosz stracił prawa miejskie (1869 r.). Wąsosz nigdy nie odzyskał swej dawnej świetności, to jednak rozwijał się nadal jako osada gminna. Do czasów współczesnych zachował się późnogotycki kościół parafialny wzniesiony w XVI w. (przebudowany w XIX w.) i barokowy kościół pokarmelicki z XVII w.
Przedstawiona na tej stronie historia Wąsosza obejmuje głównie okres historii Wąsosza jako miasta, chociaż niektóre zagadnienia dla lepszego ich naświetlenia zostały rozwinięte do czasów późniejszych. Regionalne wydarzenia historyczne zostały przedstawione na tle wydarzeń historycznych ziemi wiskiej, a niekiedy szerzej Mazowsza, Polski.Po przedstawieniu okresu przedosadniczego, szerzej zostały naświetlone ważniejsze fragmenty dziejów osadnictwa w granicach późniejszego powiatu wąsoskiego i związane z tym wytwarzanie się nazw miejsc, wsi i ludzi. Trud przodków w dziele zasiedlania i zagospodarowywania ziem nad Wissą przedstawiony został w opisie zajęć ludzi jakim się poddawali na przestrzeni wieków. Powstanie miasta Wąsosz, jego rozwój ekonomiczny, opis dziejów parafii wąsoskiej, to podstawowe tematy niniejszego opracowania.Ponieważ ziemia nad Wissą były areną ważnych wydarzeń w dziejach Polski, w zarysie przedstawiono niektóre zagadnienia związane z działaniami zbrojnymi w północno wschodniej części Mazowsza z okresu najazdu szwedzkiego na Polskę, kampanii napoleońskiej i trzech powstań narodowych: Kościuszkowskiego, Listopadowego i Styczniowego.
Pod zakładkami "Rody" przedstawiono historię rodów szlacheckich osiadłych w dawniej parafii Wąsosz, których przedstawiciele spoczywają lub mają symboliczne groby na cmentarzu parafialnym w Wąsoszu, oraz większości rodów szlacheckich związanych osadniczo z dawnym powiatem wąsoskim.
Swoje miejsce znalazł też "Rzędzian z Wąsoszy". Stroną rozwojową są "Tematy różne".
ZACZYNEK DO GENEALOGII
Współczesny świat staje się coraz bardziej bezduszny, zmaterializowany i kosmopolityczny. Słowa takie jak „tradycja”, „ojczyzna” czy „rodzina” są dla wielu już tylko pustymi dźwiękami, pozbawionymi głębszych treści emocjonalnych, jakimi wypełniali je nasi przodkowie. Jeżeli ich nie uratujemy, to przepadną na zawsze, wraz z całym bogactwem znaczeń i przeżyć, jakie mogłyby dać przyszłym pokoleniom. Największe znaczenie ma tu odtworzenie pamięci o naszych przodkach i ich życiu, czyli genealogia rodzinna, stanowiąca najbardziej bezpośrednią nic wiążącą nas z historią we wszystkich jej wymiarach. W ten sposób staje się ona czymś bliskim i konkretnym – obok królów i bohaterów pojawiają się w niej znacznie nam bliżsi ludzie noszący nasze nazwisko czy nazwiska naszych krewnych. Korzenie drzew genealogicznych tkwią w konkretnej ziemi, bez względu na zmieniających się jej właścicieli, ale ich gałęzie rozrastają się szeroko, sięgając niekiedy nie tylko ziemi sąsiadów, ale i krańców naszej planety.
Rafał T. Prinke. Poradnik genealoga amatora
W dawnych czasach Polacy mieli zwyczaj „rozpamiętywać” najdalsze pokrewieństwa rodzinne, a starsze niewiasty przekazywały młodszym pokoleniom całe dzieje pokrewieństw w swoich okolicach. W mowie potocznej było pospolite „stryjanie” tj. młodsi nazywali starszych znajomych i przyjaciół stryjku.
Osoby które od jednego przodka ród swój wiodły zw. pokrewnymi, zaś krewnych męża względem krewnych żony i odwrotnie zw. powinowatymi. Męskich potomków jednego dziada, pradziada lub prapradziada w różnych stopniach pokrewieństwa zw. stryjcami i uważani byli zawsze za wspólną rodzinę. W przypadku szlachty nosili wspólny herb (stryjcowie herbowi), wszyscy nawzajem się wspierali, jeden w obronie drugiego jak brat umierał i w potrzebach na nieprzyjaciół koronnych ze wszystkich państw pod jeden proporzec albo chorągiew stawali.
W prawach spadkowych obowiązywało prawo spadkowości do 8 – go stopnia pokrewieństwa włącznie w/g cywilnego prawa polskiego. Dodajmy, że w dawnej Polsce przy zawieraniu małżeństw obowiązywało prawo kanoniczne. Brat z siostrą według prawa kanonicznego był w pierwszym stopniu pokrewieństwa, a według prawa cywilnego w drugim stopniu pokrewieństwa.
Zasady pokrewieństwa obowiązujące w czasach naszych przodków. Mieli oni nader obfity rodzinny słownik nazw, ułatwiający im ustalanie najdalszych pokrewieństw rodzinnych. Było to przydatne w prawach spadkowych, gdzie jak wspomniano wyżej używano prawa cywilnego do 8 – go stopnia pokrewieństwa włącznie.
babizna – spadek po babce
babka, babcia – matka rzadziej ciotka (stryjenka) ojca lub matki
bratanek, synowiec – syn brata
bratanica, synowica – córka brata
bratowa – żona brata
chrzestny (chrzestna) – ojciec (matka) chrzestni
chrześniak (chrześniaczka) – syn (córka) chrzestny
ciotka – siostra matki lub ojca
dziadek – ojciec, rzadziej wujek (stryjek) ojca lub matki
dziadkowizna – spadek po dziadku
jednorodzony – syn jedynak
macierzyzna – majątek po matce
macocha – żona ojca w stosunku do jego dzieci z poprzednią żoną
ojcowizna – majątek po ojcu
ojczyc, ojcowic – syn z prawego łoża, każdy ze starego rodu, pan z panów
ojczym – mąż matki w stosunku do jej dzieci z poprzedni mężem
pasierb (pasierbica) – syn (córka) męża lub żony z poprzedniego małżeństwa
pociot – mąż ciotki
pociotek – daleki krewny
pokrewni – wywodzący się od jednej osoby
powinowaci – krewni męża względem krewnych żony i odwrotnie
półbrat (półsiostra) – brat (siostra) przyrodni
praojciec – daleki przodek
przyrodni – mający wspólną matkę (ojca), a innego ojca (matkę)
przysposobiony, przyjęty – syn adoptowany
siostrzenica – córka siostry
siostrzeniec – syn siostry
stary stryj – brat dziadka
stary wuj – brat babki
stryj, stryjek, stryjaszek – brat ojca
stryjce – męscy potomkowie jednego dziada, pradziada, itd
stryjeczny – spokrewniony przez stryjka
stryjenka, stryjna – żona stryja
stryjostwo – stryj z żoną
synostwo – syn z żoną
synowa, niewia(e)stka, sneszka – żona syna
szwagier – mąż siostry, brat żony, męża, kuzyn żony, męża
szwagierka – siostra męża lub żony, albo żona szwagra
szwagrostwo – szwagier z żoną
świekra, świokra – matka męża
świekier, świokier – ojciec męża
teściowa – matka żony lub męża w stosunku do zięcia lub synowej
teść – ojciec żony lub męża w stosunku do zięcia lub synowej
wnuki – dzieci syna lub córki w stosunku do dziadka lub babki
wuj, wujek, wujaszek, wujcio – brat matki, mąż siostry matki
wujenka, wujna – żona wujka
wujeczny – spokrewniony przez wujka
wujostwo – wujek z żoną
zięć – mąż córki
Opracowano na podstawie „Encyklopedii staropolskiej” Zygmunta Glogera.
bottom of page