UZUPEŁNIENIE TEMATU RODÓW

 

RODY: 1. CYPRKOWSKI, 2. CHEŁCHOWSKI, 3. GNATOWSKI, 4. KOTOWSKI, 5. LISOWSKI, 6. ŁUNIEWSKI,

             7. ROMAN, 8. ROSOCHACKI, 9. SIWKOWSKI

​

HISTORIA

1. RODU CYPRKOWSKICH

 

Protoplastą rodu Cyprkowskich, osiadłych w północno wschodniej części ziemi wiskiej był Cyprian z Roman z ziemi ciechanowskiej, który z bratem  Mikołaj otrzymał w latach 1414 - 1425 od księcia mazowieckiego Janusza I przywilej na 20 włók ziemi położonych pomiędzy wsiami Słuczem i Kubra, a dokładniej Mroczkami i Cyprkami. Mikołaj na swojej części założył wieś Mikuty nazwaną tak od zdrobnienia jego imienia. Jego potomkowie przyjęli nazwisko Mikucki, pieczętując się herbem Ślepowron.

Przy ujściu Kubry do Wissy Włodzimierz z Roman otrzymał Radziłowo Koło, a powyżej osiadł Mich z Godlewa (Michowo). Głębiej w pobliży Kubry Cyprian i Mikołaj z Roman z rodu Bujnów (Ślepowronów) dostali 20 włók. Cyprian osiadł na włókach nad Kubrą - stąd zwany był Cyprkiem z Kubry. W 1438 r.  książę mazowiecki Władysława I odnowił przywilej przyznając 11,5 włóki z obowiązkiem służby łowieckiej dla księcia. Wieś nazwano Cyprkowem, ale przyjęła się nazwa Cyprki. W okresie późniejszym Cyprki połączono z sąsiednią wsią Chrzanowo Stare i powstała nazwa dwuczłonowa Chrzanowo-Cyprki. W 1491 r. Piotr syn Mikołaja z Cyprków nad Kubrą, kupił od księcia mazowieckiego Janusza II, 10 włók lasu zw. Rożyńsko i założył tu wieś Cyprki-Rożyńsko.

 

W 1783 r. w Cyprkach par. Grajewo na 6 działów wsi, 3 posiadał Glinka, 1 Rydzewscy, 2 Świderski.

 

Przykład linii genealogicznej rodziny Cyprkowskich, która zdaje się wymarła.

​

​

​

​​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

2. HISTORIA

RODU CHEŁCHOWSKICH

 

Gniazdo rodowe Chełchowskich osiadłych w ziemi wiskiej założyli  Tomek z braćmi z Chełchów z ziemi ciechanowskiej. Przywilejem z 1439 r. otrzymali oni 20 włók u wierzchu rzeki Skrody wpadającej do Pisy, na których założyli wieś Chełchy. Poszedł od nich ród Chełchowskich h. Pobóg. Tomek już w 1426 r. otrzymał nadanie gdzieś nad Gręską dopływie Wissy, ale tu nie osiadł.

 

W 1642 r. w Chełchach par. Niedźwiadna mieszkały trzy rodziny Chełchowskich:

 

Andrzej i Anna,

Wojciech i Anna,

Adam i Anna

 

W 1697 r. Szymon Chełchowski z ziemi wiskiej podpisał elekcję Augusta II Mocnego. Heraldyk Seweryn Uruski w swoim herbarzu T.2 str. 159 Chełchowskim z ziemi wiskiej przypisuje herb Lubicz.

 

W 1783 r. w Chełchach par. Niedźwiadna na 36  działów do Chełchowskiego należało 6. Pozostałe działy posiadali:

Bardzikowski 2, Brzoska 1, Czaplicki 3, Konopkowie 4, Mroczkowski 5, Romanowie 7, Szymanowski 8.

Po Janie, w 1781 r. dziedzicu wsi Chełchy, z żony Franciszki Bagińskiej syn Józef, dziedzic wsi Chełchy, wylegitymowany w Królestwie w 1841 r.

 

A. LINIA PAWŁA CHEŁCHOWSKIEGO

 

Paweł Chełchowski w 1744 r. poślubił w Grabowie Mariannę Lipińską. Urodzony w ich małżeństwie syn Michał <1783 r. zawarł związek małżeński z Petronellą Brzoska. Urodzeni w ich małżeństwie w Chełchach synowie Jakub i Stanisław założyli rodziny osiedlają się w Chełchach.

 

1. Jakub (1787-1822) s. Michała

- w 1817 r. poślubił w Grabowie Apolonię Bagińską (1799- ?), ur. w Gutach p. Grabowo, c. Teodora i Salomei z Grądzkich. Córka Jakuba i Apoloni, Marianna (1820- ?) w 1840 r. poślubiła w Grabowie Józefa Dzięgielewskiego (1814-1867), */+ w Milewie p. Niedźwiadna, s. Leona i Rozalii z Milewskich. Dzieci 6 ur. w Milewie.

Wdowa po Jakubie, Apolonia w 1824 r. poślubiła w Niedźwiadnej Stanisława Dobrzyckiego ur. w 1796 r. w Bagińskich p. Grabowo s. Stefana i Zofii z Milewskich.

 

2. Stanisław (1784-1849) s. Michała

trzy razy stawał na ślubnym kobiercu:

- w 1817 r. poślubił w Grabowie Marciannę Kiełczewską (1798-1833), ur. w Gutach Poddenkach p. Grabowo, c. Tomasza i Reginy z Grądzkich. Dzieci 6 ur. w Chełchach.

- z drugą żoną Marianną Chodnik (1794-1834) mógł pozostawać w związku małżeńskim max dwa lata (1833-1834).

- w 1834 r. poślubił w Niedźwiadnej Salomeę Milewską (1813- ?), ur. w Chełchach - m. Łucja Milewska z d. Roman. Dzieci 3 ur. w Chełchach.

 

2.1 Józefata (1826-1876) c. Stanisława

dwa razy stawała na ślubnym kobiercu:

- w 1848 r. poślubiła w Niedźwiadnej Mateusza Świderskiego (1826- ?), ur. w Golankach p. Grabowo, s. Jana i Bogumiły z Bagińskich. Dzieci 2 ur. w Chełchach.

- <1854 r. poślubiła Józefa Romana (1835-1880), */+ w Wiszowatych p. Grabowo, s. Adama i Ludwiki z Wiszowatych. Dzieci 7 ur. w Wiszowatych.

 

2.2 Rozalia (1830-1857) c. Stanisława

- <1853 r. poślubiła Stefana Dobrzyckiego (?). Dzieci 2 ur. w Chełchach.

 

2.3 Teresa (1842-1914) c. Stanisława

- w 1872 r. poślubiła w Niedźwiadnej Jana Choińskiego (1826-1892), */+ w Chełchach, s. Jakuba i Rozalii z Makowskich. Dzieci 3 ur. w Chełchach.

 

2.4 Franciszek (1820-1873) s. Stanisława

2.5 Konstanty Jan (1824-1852) s. Stanisława

- patrz tabela 1

​

​​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​​

​

​

​

​

​

​

​

3. HISTORIA

RODU GNATOWSKICH

 

W okresie zasiedlania ziemi wiskiej, przedstawiciele rodu Gnatów h. Łada pochodzący z ziemi zakroczymskiej dali tu początek dwóm wsiom:

​

- Gnaty (dziś Wagi; nazwa oboczna Wagi-Gnaty)

- Daćbogi (dziś nieistniejące)

 

Pierwsza wzmianka o Gnatowie pochodzi dopiero z 1471 r., kiedy to Piotr z Grabowa? sprzedał 9 włók w Gnatowie braciom Wojciechowi i Mikołajowi Konopkom. W 1512 r. Daćbóg Pomian Solistowski z Solistowa k. Rajgrodu prawnuk tego Piotra próbował włóki te odzyskać od Konopków. W 1476 r. część Gnatów posiadał Wojciech Mikuta piszący się z Gnatów h. Bujno. Jego część w 1478 r. przeszła do Świdrów-Dobrzycy. W XVI i XVII w. Gnatowo występowało jako dwie wsie, jedna w parafii Romany, a druga w parafii Grabowo. To drugie Gnatowo od XVII w. nosi nazwę Jadłówek.

W 1621 r. Gnatowscy mieszkali niedaleko w Łubianem. Ich osada mogła powstać między wsiami Rosochatem i Niecikami, w gaju zw. Bagniska, gdzie w 1424 r. Rzwieńscy z Ławska dostali 20 włók, lecz tu nie osiedlili się. W 1428 r. książę mazowiecki Janusz I dał 20 włók koło bagna Białe Błota i Rosochatego Piotrowi z Milewa i jego 4 synom, którzy w 1434 r. sprzedali 10 włók koło Rosochatego nad Białą Bielą bratu stryjecznemu Janowi z Milewa.

 

W latach 1720-1745 w Wąsoszu mieszkał Jakub Gnatowski ożeniony z Agnieszką Zielińską, gdzie */+ ich syn Andrzej. Drugim synem Jakuba i Agnieszki Gnatowskich mógł być Tomasz (? -1735) w którego małżeństwie z Dorotą o n.n. ur. się w Wąsoszy dwóch synów: Stefan (*1731) i  Franciszek (*1734).

 

W 1783 r. gniazdo rodowe Gnatowskich, wieś Gnatowo w par. Romany było w posiadaniu:

​

Gardockiego 1/6, Mroczkowskiego 2/6, Smoleńskiej 2/6,

gdzie 1 cyfra oznacza ilość działów należąca do danej rodziny, a druga cyfra całkowitą ilość działów Gnatowa.

​

​

4. HISTORIA

RODU KOTOWSKICH

 

Gniazdem rodowym Kotowskich osiadłych w północno wschodniej części historycznego Mazowsza była zapewne nieistniejąca dziś wieś Kotowo (Koty, Mikuty-Kotowo), która mogła powstać około 1423 r. w sąsiedztwie Ławska, Świdrów Awissa, Łubianego i Kamieńskich. Pod nazwą Koty wzmiankowana była też w 1437 r. część pól Wąsosza. W 1451 r. Piotr i Mikołaj z Kotów zapłacili księciu za 5 włók w Kotach prope Lawsko.  Pola Kotowa mogły wejść w grunta Ławska.

 

W 1475 r. wzmiankowany jest Mikołaj z Kotowa.

W 1497 r. na wyprawę wojenną wyruszył Włodek z Kotowa.

W 1512 r. wspomniany jest Piotr Kot z Łubianki.

W 1515 r. występuje Władysław de Mykuti Cothowo.

 

Na początku XVII w. Kotowscy mieszkali w Kacprowie koło Grajewa. W 1525 r. książę sprzedał w pobliżu Kacprowa, Mikołajowi i Wawrzyńcowi Rybińskim 7 włók przy brzegu rzeki Ełk obok Danowskich. Powstała tu wieś Rybno-Góra Łek, której część nabyli Kotowscy i nazwali Koty-Rybno. W 1611 r. mieszkał tu Mateusz Kotowski s. Piotra. Najbardziej znanym był Antoni Kotowski, mierniczy wiski, poseł na sejm w 1758 r.

 

W 1680 r. w Kotach p. Grajewo mieszkały dwie rodziny Kotowskich:

​

 Mateusza i Doroty Kotowskich i Jakuba i Aleksandry Kotowskich.

 

W 1783 r. do Kotowskich należały 3 z 6 działów wsi Koty par. Grajewo. Pozostałe działy należały do

​

Mazewskich 2, Rybińskiego 1.

 

W 1772 r. w księdze ślubów par. Grajewo odnotowano ślub Antoniego Kotowskiego i Anny Budnej. Osiedli w Kotach-Rybno, gdzie ur. się co najmniej 2 ich dzieci: Magdalena (*1773) i Karolina (+1781).

 

Rodzina. Herbarz szlachty polskiej.

 Seweryn Uruski T.7 str.337

Kotowski h. Łada. Piszą się z Kotowa, w ziemi wizkiej. Jakub, Jan, Mikołaj i Paweł, dziedzice Kotowa 1478 r. Jan i Borzym, synowie Pawła, 1520 r. Mikołaj i Paweł, synowie Bernarda, 1520 r. Bernard i Miłosław, synowie Przezdoma, 1521 r.; po Miłosławie synowie, Adam i Leonard, dziedzice na Kotowie 1537 roku. Zygmunt, syn Borzyma, dziedzic Kotowa Wielkiego, a Maciej i Piotr, dziedzice na Kotowie Małym 1579 roku.

Kotowski h. Puchała. Podług Milewskiego piszą się z Kotów, w łomżyńskiem. Stanisław, syn Pawła, z synem Goliaszem, Jakób, Jan, Michał i Piotr, synowie Pawła, oraz Jakób i Wojciech, synowie Marcina, nabyli 1524 r. włókę lasu. Aleksander, syn Wojciecha, miał syna Jana, dziedzica na Kotach i Gutach 1695 roku (Mil.). Franciszek, dziedzic wsi Koty i Guty 1691 r., miał syna Mateusza, po którym z Doroty z Kulikowskiej syn Jan, burgrabia zambrowski 1787 r., sędzia ziemski łomżyński 1792 r.

Kotowski h. Trzaska.

Antoni, poseł na sejm 1758 r., miał syna Szymona, a ten syna Stanisława, dziedzica dóbr Dobrzyjałowo, w pow. augustowskim,wylegitymowanego w Królestwie 1837 r.

​

​

​5. HISTORIA

RODU LISOWSKICH

 

Gniazda rodowe Lisowskich, wsie Lisy i Lisowo-Borowo, powstałe w północno wschodniej części historycznego Mazowsza założyli przybysze z Lisowa z ziemi płockiej.

Lisy założyli na 14 włókach Stanisław i Mikołaj, a Lisowo-Borowo założyli na 6 włókach Jakusz i Szczepan (wieś dziś nieistniejąca).

Otrzymali oni w 1421 r. od księcia mazowieckiego Janusza I, łącznie 20 włók w dwóch miejscach: u źródeł Dzierzbi (nadanie większe) i koło granicy Porytego i Krystyna Łoja (nadanie mniejsze). Lisowie przyjęli nazwisko Lisowscy h. Patrykozy (Półkozic). Słabo rozrodzeni, po paru wiekach w swoich wsiach wymarli. Drobną szlachtę w Lisach zastąpili w XVIII w. chłopi.

 

W 1783 r. Lisy w par. Romany były w posiadaniu Andrzeja Downarowicza  – podstarościego i sędziego grodzkiego wiskiego, cześnika i wojskiego wiskiego, miecznika wiskiego, regenta i skarbnika wiskiego, konsyliarza konfederacji targowickiej ziemi wiskiej, starosty radziłowskiego.

​

​​​ 6. HISTORIA

RODU ŁUNIEWSKICH 

 

 

Łuniewscy h. Łukocz przyjęli nazwisko od wsi Łuniewo, w ziemi nurskiej, skąd niektórzy przenieśli się na Podlasie i do ziemi drohickiej, gdzie założyli kilka osad z nazwą Łuniewo.

​

Herbarz Uruskiego:

 

„Łukasz z Zalesia, syn Jakuba, wnuk Walentego, który w 1728 roku jako syn Jakuba nabył części Wiśniówka, legitymował się w Galicji Zachodniej 1803 roku, a Kazimierz-Józef  z Zalesia, syn Piotra, wnuk Jakuba wylegitymowany w Galicji 1804 r.”

 

 „Pochodzący po Walentym, dziedzicu wsi Wiśniówek, na Podlasiu 1728 r.: Stanisław, syn Kazimierza, z synem Julianem, Łukasz, dziedzic wsi Niećkowo, w pow. augustowskim i Benedykt, dziedzic Wiśniówka, synowie Jakuba, legitymowali się w Królestwie 1842 r.”

 

Urodzony w Wiśniówku par. Dąbrowa Łukasz Łuniewski (*1762) herbu Łukocz, jako s. Jakuba i Agaty z Sutkowskich, a wnuk Walentego i Zuzanny z Sutkowskich w ok. 1791 r. poślubił Dorotę z Grzymałów (*1765). W małżeństwie Łukasza i Doroty Łuniewskich ur. się co najmniej 4 ro dzieci:

- Konstancja ok. 1817 r. pośl. Ignacego Eysmonta, s. Macieja i Wiktorii z Wołkowyskich.

- Franciszka (* - ?)

- Franciszek (1794-1858) ur. Strumiany pow. Kalwaria,

- Elżbieta (1805-1885) ur. par. Jabłonka, w 1835 r. poślubiła w Wąsoszu Andrzeja Łempickiego (1802-1871) ur. w Grozimach, s. Tadeusza i Franciszki z Grzybowskich, a wnuka Leona i Eleonory z Pomianów. Początkowo Andrzej był dzierżawcą folwarku Żrobki w par. Rajgród, z następnie folwarku rządowego w Kędziorowie.

Łukasz Łuniewski był dzierżawcą majątku Niećkowo, a po śmierci właściciela majątku Kajetana Świderskiego (+1836 r.) odkupił majątek od spadkobierców. Po Łukaszu majątek Niećkowo odziedziczył syn Franciszek, senator, który zmarł w Niećkowie w 1858 r. jako bezżenny. Majątek Niećkowo wszedł w posiadanie rodziny Bzurów.

Na cmentarzu parafialnym w Wąsoszu znajduje się wspólny grób Łukasza Łuniewskiego, jego syna Franciszka Łuniewskiego i zięcia Andrzeja Łempickiego.

Opis grobu patrz rozdz. Cmentarz.

​

7. HISTORIA

RODU ROMANÓW

 

Około 1417 r. książę mazowiecki Janusz I dał powyżej źródeł rzeczki Słuczy, 40 włók z obu jej brzegami Zdzisławowi i Wojciechowi z Roman z parafii Krzynowłoga Mała (pow. przasnyski, ziemia ciechanowska). Wieś początkowo zwała się Słuczą, a póżniej Romany. Zdzisław z Arnoldem z Roman dostali jeszcze nad Słuczą kolejne 20 włók. W 1420 r. bracia Zdzisław i Wojciech fundowali w Romanach pierwszy na tych ziemiach kościół, a biskup płocki Jakub utworzył przy nim pierwszą parafię dla tej części ziemi wiskiej. Niestety książę Władysław I w 1435 r. nie potwierdził nadań księcia Janusza I i Zdzisław Roman otrzymał w swych dobrach jedynie wójtostwo dziedziczne z 6 włókami.

Wspomniani bracia Romanowie (rodzeni i stryjeczni) byli krewnymi Jaśka Romana, który jako mierniczy, w imieniu księcia wiskiego Janusza I wymierzał włóki ziemi nad Wissą. Za zasługi w kolonizacji ziem północno-wschodniego Mazowsza, otrzymał od księcia kilka nadań. Największe nadanie (100 włók) otrzymał wraz z braćmi Tyborem, Samsonem, Jakuszem i Mikołajem nad Skiejtowstokiem i Klimaszewnicą w dniu 29.01.1426 r. Jaśko na swojej części założył wsie Wąsosz i Kędziorowo. Na bazie dworu wybudowanego przez Jaśka w Wąsoszu powstanie póżniej zamek książęcy. Po lokacji przez księcia Władysława I miasta Wąsosz i włączeniu Kędziorowa do dóbr książęcych, Jaśko Roman za ziemię nad Wissą (30 włók) włączoną w posiadłości Wąsosza, oraz za Kędziorowo (20 włók), otrzymał od księcia Władysława I w dn. 27 II 1437 r. 40 włók zw. Glinki, gdzie się osiedlił. Stał się znaną postacią ziemi wiskiej zostając między innymi w latach 1439-1465 podsędkiem (zastępcą sędziego) ziemi wiskiej, a następnie w latach 1465 – 1467 sędzią wiskim. Glinki należały do potomków Jaśka do 1536 r. Od Jaśka Romana poszli Glińscy h. Ślepowron (Bujno).

Jasiek Roman z braćmi rodzonymi i stryjecznymi razem dostali 310 włók najlepszych gruntów, na których założyli 14 wsi. Poszło od nich 12 rodzin. Pieczętowali się herbem Bujno (Ślepowron).

W 1460 i 1463 r. jako właściciel wsi Romany wzmiankowany jest Marcin Łoś h. Dąbrowa.

W 1783 r. wieś Romany była w posiadaniu pisarza ziemskiego wizkiego i grodzkiego Antoniego Grądzkiego. Romanowie posiadali 9 na 66 działów wsi Wiszowate w par. Grabowo i 7 na 36 działów we wsi Chełchy w par. Niedźwiadna.

Uruski nie dotyczy brak konkretów.

 

Przykład

 linii genealogicznej:

 

LINIA ANTONIEGO ROMANA

 

Antoni Roman (1764-1828) pozostawał w związku małżeńskim z Katarzyną z Konopków. Co najmniej 9 ich dzieci ur. się w Andrychach w par. Grabowo i w Chełchach w par. Niedźwiadna. Antoni zmarł w 1828 r. w Chełchach jako syn Stanisława i Marianny. Z analizy ksiąg metrykalnych wynika, że Antoni był raczej synem Stanisława i Doroty z Danowskich. Urodził się 1764 r. w Łękowie p. Grajewo. Rodzice Antoniego, Stanisław i Dorota związek małżeński zawarli w 1761 r. w Grajewie. Dorota zmarła w 1776 r., a Antoni w 1777 r. poślubił w Grajewie Katarzynę Pieńczykowską ur. w Łękowie.

Z dzieci Antoniego i Katarzyny z Konopków rodziny założyli

 

1. Paweł (? -1817) s. Antoniego

- pozostawał w związku małżeńskim z Katarzyną Rakowską. Dzieci 3 ur. w Chełchach.

​

1.1 Łucja (? -1851) c. Pawła

- w 1819 r. poślubiła w Niedźwiadnej Wawrzyńca Milewskiego (1777- ?), ur. w Bzurach, s. Wojciecha i Anny z Milewskich. Dzieci 6 ur. w Gałązkach p. Niedźwiadna.

​

1.2 Karolina (?) c. Pawła

- w 1831 r. poślubiła w Niedźwiadnej Jana Nerkowskiego (?), s. Jana i Franciszki z Zabielskich. Jan poślubił Karolinę jako wdowiec po Cecylii Mierzejewskiej c. Stanisława i Marianny.

 

2. Grzegorz (1806-1870) s. Antoniego

- patrz tabela 1

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​​

​

​

​

​

3. W małżeństwie Antoniego Romana i Katarzyny z Konopków mógł ur. się Michał Roman, który przed 1817 r. poślubił Rozalię Bleszyńską. Osiedli w Chełchach par. Niedźwiadna, gdzie ur. się co najmniej 5 ich dzieci. Rodziny założyli

 

3.1 Julianna (1819- ?) c. Michała

- w 1844 r. poślubiła w Niedźwiadnej Konstantego Chełchowskiego (1824- ?), ur. w Chełchach, s. Stan. i Marcianny z Kiełczewskich. Dzieci b.d.

 

3.2 Wojciech (1825-1884) s. Michała

-  w 1848 r. poślubił w Niedźwiadnej Katarzynę Świderską (1823- ?), ur. w Chełchach, c. Antoniego i Karoliny z Truszkowskich. Dzieci 1 ur. w Chełchach.

 

3.3 Jakub (1827-1890) s. Michała

- patrz tabela 2

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​​

​

​

​

​​​​​​​​​​​​​​​

​

​